فرود مخفیانه جنگنده پیشرفته سوخو ۵۷ روسی در ایران؛ آیا همکاری نظامی در راه است

فرود مخفیانه جنگنده پیشرفته سوخو ۵۷ روسی در ایران؛ آیا همکاری نظامی در راه است

تصاویر ماهواره‌ای از فورد یک فروند جت نسل پنجمی سوخو ۵۷ روسیه در بندرعباس ایران خبر می‌دهند. اما ماجرا چیست؟ آیا یک همکاری نظامی جدید در راه است؟

یک جنگنده پیشرفته سوخو ۵۷ فلون روسی اخیرا در ایران فرود آمده است. این هواپیما در مسیر بازگشت از نمایشگاه بین‌المللی Aero India 2025 در هند، در پایگاه هوایی بندرعباس واقع در جنوب‌شرقی ایران توقف کرد. به نظر می‌رسد این نخستین باری باشد که جنگنده نسل پنجم روسیه به هر دلیلی وارد خاک ایران شده است. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند که این جنگنده چند روز در پایگاه بندرعباس حضور داشته، اما مشخص نیست که آیا تاکنون این پایگاه را ترک کرده است یا خیر.

ماجرای تصاویر فرود سوخو ۵۷ روسی در بندرعباس چیست؟

نشریه TWZ تصویر ماهواره‌ای از این جنگنده در تاریخ یکم اسفند ماه منتشر کرده که توسط Maxar Technologies ثبت شده است. در این تصویر، علاوه بر Su-57، دو فروند هواپیمای شناسایی P-3 Orion ساخت آمریکا که پیش از انقلاب ۱۳۵۷ به ایران تحویل داده شده بودند و یک فروند Il-76 Candid ساخت روسیه نیز دیده می‌شوند. این موضوع با ویدئویی که اخیرا منتشر شده و جنگنده Su-57 را در کنار هواپیمای ترابری روسی Il-76 با شماره ثبت RA-76373 نشان می‌دهد، هم‌خوانی دارد. داده‌های ردیابی پروازهای آنلاین نیز حضور این هواپیمای باری روسیه در هند را تا ۳۰ بهمن تأیید می‌کنند.

تصاویر ماهواره‌ای دیگری که توسط Planet Labs بررسی شده‌اند، حضور جنگنده سوخو ۵۷ در کنار دو فروند P-3 و یک Il-76 را در بندرعباس در تاریخ ۲ اسفند فوریه تأیید می‌کنند؛ اما این تصویر ثبت شده، تنها هواپیماهای اوریون همچنان در پایگاه دیده می‌شوند. این موضوع باعث گمانه‌زنی‌هایی درباره سرنوشت جنگنده پیشرفته روسی شده است.

ویدیویی دیگر که از یکم اسفند در فضای مجازی منتشر شده، این جنگنده را در حال برخاستن از پایگاه بندرعباس نشان می‌دهد. با این حال، گزارش‌هایی تأییدنشده در شبکه‌های اجتماعی ادعا می‌کنند که جنگنده سوخو Su-57 به دلیل نقص فنی در موتور، مدت بیشتری از برنامه اولیه در ایران باقی مانده است. سابقه مشکلات فنی در موتور این جنگنده، که از زمان ورود آن به خدمت بارها مطرح شده، این احتمال را تقویت می‌کند.

جنگنده‌های روسی پیش‌تر نیز از پایگاه‌های هوایی ایران، از جمله برای عملیات‌های نظامی در سوریه، استفاده کرده‌اند. بندرعباس، با موقعیت استراتژیک خود در نزدیکی خلیج فارس، نقطه‌ای منطقی برای توقف بین هند و پایگاه اصلی Su-57 در آختوبینسک روسیه محسوب می‌شود.

آیا روسیه به‌دنبال فروش جنگنده سوخو ۵۷ به ایران است؟

این رویداد در شرایطی رخ می‌دهد که بحث فروش Su-57 به بازارهای بین‌المللی داغ شده است. الجزایر به‌تازگی به‌عنوان نخستین مشتری صادراتی این جنگنده معرفی شده و خرید این جنگنده را نهایی کرده است. این معامله می‌تواند نقطه عطفی برای سوخو ۵۷ باشد، چرا که این جنگنده تاکنون ورود کندی به خدمت در نیروی هوایی روسیه داشته و فروش خارجی محدودی را تجربه کرده است.

با این حال، هیچ نشانه‌ای از این‌که روسیه از این فرصت برای نمایش رسمی این جنگنده به مقامات ایرانی استفاده کرده باشد وجود ندارد. حداقل تاکنون گزارشی موثق از علاقه ایران به خرید این جنگنده منتشر نشده است.

حتی اگر ایران به دنبال خرید این هواپیمای جنگی نسل پنجمی باشد، یک چالش اساسی در مسیر این تصمیم قرار دارد؛ قابلیت عملیاتی و نگهداری از این جنگنده بسیار پیچیده است. این هواپیما به‌مراتب پیشرفته‌تر از جنگنده‌های قدیمی موجود در نیروی هوایی ایران است. ایران پیش‌تر اعلام کرده بود که قصد خرید جنگنده‌های روسی سوخو ۳۵ Flanker-E را دارد؛ جنگنده‌ای که در مقایسه با ناوگان فعلی ایران، ارتقای چشمگیر به شمار می‌رود. این قرارداد به حمایت ایران از روسیه در جنگ اوکراین، از جمله تأمین پهپادهای انتحاری مرتبط دانسته شده است.

با توجه به حملات هوایی اخیر اسرائیل به اهداف استراتژیک داخل ایران و نیاز فوری تهران به تقویت توان دفاع هوایی خود، حضور Su-57 در بندرعباس می‌تواند نقطه آغازی بر تحولات جدید در همکاری نظامی ایران و روسیه باشد. با این وجود، هنوز مشخص نیست که آیا جنگنده فلون همچنان در ایران حضور دارد یا اینکه این توقف صرفا یک اتفاق تصادفی در مسیر بازگشت به روسیه بوده است.